კონფიდორი, დეცისი, გოგირდი — რას აკეთებს თითოეული საშუალება და როგორ გამოვიყენოთ უსაფრთხოდ
საქართველოს ნებისმიერ აგრომაღაზიაში თაროზე ერთი და იგივე სურათია: კონფიდორი, დეცისი, გოგირდის პაკეტი და ერთი-ორი ფუნგიციდი, მაგალითად ლუნა ან ზატო. ხალხი ხშირად ეძებს „კონფიდორის დოზას“, რადგან ეტიკეტზე ტექსტი წვრილადაა დაწერილი. თუმცა თბილისის ეზოებში ჩვენი გუნდი ყველაზე ხშირად არასწორ დოზას კი არა, არასწორ საშუალებას ხვდება: ინსექტიციდს სოკოვან დაავადებაზე, ან ინსექტიციდს ტკიპაზე, რომელსაც ის ვერ კლავს.
ამ სტატიაში განვმარტავთ, რას აკეთებს თითოეული ეს საშუალება, როგორ წავიკითხოთ დოზა ეტიკეტზე და როგორ შევასხუროთ ისე, რომ არც ფუტკარს ვავნოთ და არც ზაფხულის სიცხეში ფოთოლი დავწვათ.
პირველი კითხვა: მწერია, ტკიპაა თუ სოკო?
სანამ რამეს იყიდით, პრობლემა უნდა ამოიცნოთ. საშუალებები სამ ჯგუფად იყოფა და ერთმანეთს არ ცვლის:
- ინსექტიციდები მწერებს კლავს: ბუგრს, თეთრფრთიანას, ფარიანას, კოლორადოს ხოჭოს. სოკოზე საერთოდ არ მოქმედებს და ტკიპაზეც, უმეტესწილად, ცოტას აკეთებს.
- აკარიციდები ტკიპაზეა გათვლილი, მათ შორის აბლაბუდიან ტკიპაზე, რომელიც საერთოდ არ არის მწერი.
- ფუნგიციდები სოკოვან დაავადებებს ებრძვის: ფქვილნამს, ქეცს, ვაზის ჭრაქს და ნაცრისფერ სიდამპლეს.
თუ არ ხართ დარწმუნებული, რას ხედავთ, დაიწყეთ ჩვენი სტატიით ბაღის მავნებლებისა და დაავადებების შესახებ. სწორ დიაგნოზზეა დამოკიდებული ყველაფერი დანარჩენი.
კონფიდორი: სისტემური ინსექტიციდი
კონფიდორის მოქმედი ნივთიერებაა იმიდაკლოპრიდი, რომელიც ნეონიკოტინოიდების ჯგუფს ეკუთვნის. ის სისტემურია: მცენარე მას შეიწოვს და წვენით მთელ სხეულში ავრცელებს, ამიტომ მწოველი მწერი, რომელიც მცენარით იკვებება, იწამლება. ამის გამო კარგად მოქმედებს ბუგრზე, თეთრფრთიანასა და ფარიანას ახალგაზრდა მატლებზე. კონტაქტურ საშუალებაზე ნელა მოქმედებს, მაგრამ უფრო დიდხანს.
გამოყენებამდე უნდა იცოდეთ:
- ტკიპას არ კლავს. თბილისის ცხელ, მშრალ ივლისში ვარდზე, კიტრსა თუ ჰორტენზიაზე წერტილოვანი, გაყვითლებული ფოთოლი ხშირად ტკიპის ბრალია და არა მწერის. ამ შემთხვევაში კონფიდორი არ გიშველით.
- ფუტკრისთვის ძალიან ტოქსიკურია. რადგან მთელ მცენარეში ვრცელდება, შეიძლება მტვერსა და ნექტარშიც მოხვდეს. არასოდეს შეასხუროთ აყვავებულ მცენარეს ან ისეთს, რომელსაც ფუტკარი სტუმრობს. სწორედ ამიტომ აკრძალა ევროკავშირმა იმიდაკლოპრიდის გამოყენება ღია გრუნტში.
- კონფიდორ მაქსი იმავე მოქმედ ნივთიერებას შეიცავს, ოღონდ სხვა ფორმით და სხვა კონცენტრაციით. „მაქსი“ ძლიერ მოქმედებას არ ნიშნავს: ერთ გრამში მოქმედი ნივთიერების სხვა რაოდენობაა, ამიტომ ერთის დოზა მეორეზე არ ვრცელდება. ამ ორის აღრევით ხდება ზედოზირება ყველაზე ხშირად.
დეცისი: კონტაქტური პირეთროიდი
დეცისის მოქმედი ნივთიერებაა დელტამეთრინი, რომელიც პირეთროიდების ჯგუფს ეკუთვნის. ის კონტაქტით კლავს და სწრაფად, მაგრამ მცენარეში არ შედის, ამიტომ ხსნარი თვითონ მწერს უნდა მოხვდეს, ფოთლის ქვედა მხარის ჩათვლით.
- ფართო სპექტრისაა, ამიტომ ჭიამაიასა და სხვა სასარგებლო მწერებსაც კლავს, რომლებიც მავნებლებს აკონტროლებს.
- ამ მტაცებლების გაქრობის შემდეგ ხშირად ტკიპა იფეთქებს. ცხელ ზაფხულში ეს ჩვეულებრივი სურათია.
- პირეთროიდები ძლიერ სიცხეში სუსტად მოქმედებს, ამიტომ საღამოს შეასხურეთ.
- ფუტკრისა და თევზისთვის ძალიან ტოქსიკურია. ნუ შეასხურებთ აუზთან ან სარწყავ არხთან ახლოს.
გოგირდი: ქართული ვენახის უძველესი ფუნგიციდი
ქართულ ვაზს ფქვილნამისგან, ანუ ნაცრისგან, თაობების განმავლობაში გოგირდი იცავს და ის დღესაც ბაღის ერთ-ერთი ყველაზე სასარგებლო საშუალებაა. სულფოლაკი ჩვენთან გაყიდული სველებადი გოგირდის ერთ-ერთი პრეპარატია. გოგირდი ფქვილნამის წინააღმდეგ მოქმედებს ვაზზე, ვარდსა და გოგროვნებზე და, ამასთან, ტკიპასაც აფერხებს.
ორი წესია მთავარი:
- იცავს, მაგრამ არ კურნავს. შეასხურეთ დაავადების გავრცელებამდე ან პირველივე ნიშნებისას.
- სიცხეში ნუ გამოიყენებთ. თუ შესხურებისას ან მომდევნო რამდენიმე დღეში ტემპერატურა დაახლოებით 30–32°C-ს აჭარბებს (ზუსტი ზღვარი ეტიკეტზე შეამოწმეთ), გოგირდი ფოთოლს წვავს. თბილისის ივლისსა და აგვისტოში დღის ტემპერატურა ამ ზღვარს უმეტეს დღეებში სცდება, ამიტომ შეასხურეთ განთიადისას ან დაელოდეთ გრილ დღეებს.
ლუნა და ზატო: თანამედროვე ფუნგიციდები
ლუნას ხაზის პრეპარატები ფლუოპირამს მეორე ფუნგიციდთან აერთიანებს. ზატოს მოქმედი ნივთიერებაა ტრიფლოქსისტრობინი. ორივე ხეხილსა და ვენახში გამოიყენება ქეცისა და ფქვილნამის წინააღმდეგ.
მათი მთავარი სუსტი მხარე რეზისტენტობაა. თითოეული კონკრეტულ ქიმიურ ჯგუფს ეკუთვნის. თუ ერთსა და იმავე ჯგუფს ისევ და ისევ შეასხურებთ, სოკო ეგუება. ჯგუფები მონაცვლეობით გამოიყენეთ და სეზონში ეტიკეტზე მითითებულ დამუშავების რაოდენობას ნუ გადააჭარბებთ.
როგორ წავიკითხოთ „დოზა“ ეტიკეტზე
ეტიკეტზე დოზა ორიდან ერთ-ერთი სახით წერია:
- 10 ლიტრ წყალზე, ხელის ან ზურგის შესხურებისთვის
- ერთ ჰექტარზე, მინდვრისთვის
საოჯახო ბაღში ყველაზე ხშირი შეცდომა ჰექტარზე მოცემული დოზის გადაანგარიშებაა. ერთი ჰექტარი 10 000 მ²-ია, ანუ 100 სოტკა, ამიტომ გადაანგარიშებისას დაშვებული შეცდომა დოზას ბევრჯერ ზრდის. გაზომეთ შპრიცით ან საზომი ჭიქით და არა თვალზე, თავსახურით.
ნუ დაამატებთ „ცოტას, ყოველი შემთხვევისთვის“. მეტი დოზა მეტ მავნებელს არ კლავს: ფოთოლს წვავს და რეზისტენტობას აჩქარებს.
ეტიკეტზე შეამოწმეთ მოლოდინის ვადაც: რამდენი დღე უნდა გავიდეს ბოლო დამუშავებიდან პომიდვრის ან ყურძნის მოკრეფამდე. იყიდეთ მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებული პრეპარატი, ქართული ეტიკეტით.
უსაფრთხო შესხურება
- გამოიყენეთ ხელთათმანი, ნიღაბი, სათვალე და გრძელსახელოიანი ტანსაცმელი.
- შეასხურეთ მხოლოდ უქარო დღეს, როცა მომდევნო რამდენიმე საათში წვიმა არ არის მოსალოდნელი.
- შეასხურეთ საღამოს, როცა ფუტკარი აღარ დაფრინავს.
- ბავშვები და შინაური ცხოველები დამუშავებულ ადგილას ფოთლის გაშრობამდე არ შეუშვათ.
- ნარჩენი ხსნარი კანალიზაციაში ან სარწყავ არხში ნუ ჩაასხამთ.
- პრეპარატი მხოლოდ ორიგინალურ შეფუთვაში შეინახეთ.
რა არის აზრიანი ნოემბერში
ნოემბერში ინსექტიციდი უაზროა, რადგან მწერები უკვე გამოსაზამთრებლად არიან დამალული. სამაგიეროდ, ფოთოლცვენის შემდეგ ორი საქმე ღირს:
- ხეხილი და ვაზი დაამუშავეთ სპილენძის პრეპარატით, მაგალითად ბორდოს სითხით, რომ გამოზამთრებული სოკოს სპორები შემცირდეს.
- ვაშლისა და მსხლის ქვეშ ჩამოცვენილი ფოთოლი მოხვეტეთ და გაიტანეთ. ქეცი სწორედ მასში იზამთრებს, ამიტომ ეს მარტივი საქმე მომავალი გაზაფხულის აფეთქებას ამცირებს.
თუ არ იცით, რა ესხმის თავს თქვენს ბაღს, Dr. VERDE-ის სეზონური აგროტექნიკური სამუშაოების გუნდი ჯერ პრობლემას ამოიცნობს და მხოლოდ შემდეგ არჩევს საშუალებასა და ვადას. მთელი წლის მონიტორინგისთვის ეზოების მოვლის აბონენტური მომსახურება პრობლემას ადრე იჭერს. ვენახსა და ხეხილში დაავადებების კონტროლი აგროპროექტების მართვის ნაწილია. ნახეთ ასევე ხეებისა და ბუჩქების სხვლა, ზამთრის მეორე დიდი საქმე.