ტორფი — რა არის, მჟავე თუ ნეიტრალური და სად გამოიყენოთ თბილისის ბაღში
ტორფი თბილისის ყველა აგრომაღაზიაში დევს და აქ გაყიდული სარგავი ნარევების ნახევარში შედის, მაგრამ ტომრების უმეტესობა არასწორი საქმისთვის იყიდება. თბილისის ნიადაგი მძიმე თიხნარია, თავისუფალი კირით და 7.5-ზე მაღალი pH-ით. ასეთ ნიადაგში ტორფი ზოგ საქმეს შესანიშნავად აკეთებს, ზოგს კი — საერთოდ ვერა. აი, სად ამართლებს ის თავის ადგილს, სად არის გადაყრილი ფული და როგორ გამოვიყენოთ სწორად.
რა არის ტორფი სინამდვილეში
ტორფი ნაწილობრივ დაშლილი ჭაობის ხავსია, ძირითადად სფაგნუმი (Sphagnum), რომელიც ათასობით წლის განმავლობაში გროვდებოდა წყლით გაჟღენთილ ადგილებში. საქართველოში გაყიდული დაფასოებული ტორფის თითქმის მთელი რაოდენობა ბალტიისპირეთიდანაა შემოტანილი. მას სამი თვისება განსაზღვრავს:
- წყალს იკავებს — საკუთარი მშრალი წონის რამდენჯერმე მეტს და ნელა გასცემს.
- მსუბუქი და ფორიანია — ბაღის მიწაზე გაცილებით მსუბუქი, სწორედ ამიტომ ჭარბობს ის სავაზე ნარევებში.
- საკვები ნივთიერებები თითქმის არ აქვს — ტორფი სტრუქტურის მასალაა და არა სასუქი. რაც მასში დაირგვება, უნდა გამოიკვებოს.
და კიდევ ერთი თვისება, რომელიც აქ თითქმის ყველგან უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სხვაგან: დაუმუშავებელი სფაგნუმის ტორფი ძლიერ მჟავეა, pH დაახლოებით 3.5–4.5.
მჟავე თუ ნეიტრალიზებული — წაიკითხეთ ტომარა
- მჟავე („ზედა“) ტორფი. ღია ყავისფერი, ბოჭკოვანი, pH 3.5–4.5, დანამატების გარეშე. ეს მჟავე ნიადაგის მოყვარული მცენარეებისთვისაა.
- ნეიტრალიზებული ტორფი. იგივე მასალა, რომელსაც კირი აქვს შერეული, რომ pH 5.5–6.5-მდე ავიდეს, ხშირად სასუქის საწყისი დოზითაც. ეს ზოგადი დანიშნულების სათესლე და სავაზე მასალაა.
- შავი („ქვედა“) ტორფი. უფრო მუქი, მკვრივი, უფრო დაშლილი, ნეიტრალურთან ახლოს. ნიადაგის დანამატად უკეთესია, ვიდრე ვაზონის ფუძედ, და აქ იშვიათად იყიდება.
pH ტომარაზე წერია. თუ არ წერია, ჩათვალეთ, რომ არ იცით, რას ყიდულობთ.
სად ამართლებს ტორფი თავის ადგილს თბილისში
მჟავე ნიადაგის მოყვარული მცენარეები. ეს მჟავე ტორფის ყიდვის მთავარი მიზეზია. ლურჯ მოცვს pH დაახლოებით 4.5–5.5 სჭირდება და თბილისის მიწაში ის უბრალოდ არ იზრდება; ერთადერთი საიმედო გზა დიდი ქოთანი ან ამოთხრილი კვალია, რომელიც მჟავე ტორფითა და ფიჭვის ქერქით ივსება. აზალია, როდოდენდრონი, კამელია და ერიკა (Erica) იმავე ჯგუფშია. ჰორტენზია ჩვენს ნიადაგს იტანს, მაგრამ მასში ვარდისფერდება — სარგავ ორმოში ჩაყრილი ტორფი ფერს გარკვეული დროით ლურჯისკენ წევს, ხოლო რატომ არ რჩება ის ასე სამუდამოდ, ჩვენს ჰორტენზიის სტატიაშია ახსნილი. მაგნოლიასაც სარგავ ორმოში იგივე მიდგომა უხდება.
თესლის თესვა და კალმები. პერლიტთან ან ვერმიკულიტთან შერეული ნეიტრალიზებული ტორფი კლასიკური სათესლე ნარევია: მსუბუქი, ტენიანი, სარეველების თესლისგან თავისუფალი. პროპორციები ჩვენს ვერმიკულიტისა და პერლიტის გზამკვლევშია.
ქოთნები და აივნის ყუთები. ბაღის მიწა კონტეინერში აგურივით იტკეპნება. ტორფის ფუძიანი ნარევი მეოთხედი პერლიტით მთელი სეზონი ფორიანი რჩება.
მძიმე სარგავი ორმოების შემსუბუქება. ბუჩქისთვის, რომელიც გაუუმჯობესებელ თიხნარში ირგვება, ერთი წილი ტორფი ორ წილ ამოთხრილ მიწაზე პირველ წელს შესამჩნევად ამსუბუქებს. კომპოსტი იმავეს აკეთებს და თან კვებავს, ასე რომ, რომელიც გაქვთ, ის გამოიყენეთ.
სად არის ის გადაყრილი ფული
- თიხნარი ეზოს მასობრივ დანამატად. 80 ლიტრიანი ტომარა ერთ კვადრატულ მეტრს დაახლოებით 8 სანტიმეტრის სისქით ფარავს. 100 კვადრატული მეტრი კვლის შესაცვლელად სატვირთო მანქანა დაგჭირდებათ, ხოლო თავისუფალი კირის მქონე ნიადაგში მჟავიანობა ისედაც ერთ-ორ სეზონში ქრება. თბილისის თიხნარში სტრუქტურა კომპოსტითა და თაბაშირით იქმნება და არა ტორფით — სრული პროგრამა ჩვენს თიხნარი და ტუტე ნიადაგის გზამკვლევშია.
- გაზონის ქვეშ. მძიმე თიხნარში ტორფის ფენა ღრუბელივით იქცევა, რომელიც წყალს ქვენიადაგის ზემოთ იკავებს, და ფესვები მასში ლპება. გაზონს გაცრილი ზედა ფენა და სწორი გასწორება წყვეტს — სწორედ ამიტომ მას გაზონის მოწყობის ნაწილად ვასრულებთ და არა დანამატად.
- მულჩად. ტორფი წყალამრიდ ქერქად შრება, ქარს მიაქვს და მერე სწორედ იმ წვიმას იგერიებს, რომელიც ნიადაგში გინდოდათ. ქერქის მულჩი ან კომპოსტი ამ საქმეს აკეთებს.
- ხმელთაშუაზღვისპირული და გვალვაგამძლე მცენარეები. ზეთისხილი, ლავანდა, როზმარინი, ღვია, სუკულენტების უმეტესობა. ეს მცენარეები სველი ფესვებით იღუპება და არა წყურვილით — ტორფი მათ ფესვთა ზონაში ზუსტად საპირისპიროა იმისა, რაც სჭირდებათ. რატომ, ჩვენს ზეთისხილის გზამკვლევშია დაწვრილებით.
როგორ გამოვიყენოთ სწორად
- ჯერ დაასველეთ. მშრალი ტორფი წყალს იგერიებს. ჩაყარეთ ტაშტში, დაასხით წყალი და ისე მოზილეთ, რომ მუჭაში მოჭერილიდან რამდენიმე წვეთი გამოვიდეს. მშრალ ტორფში დარგვა მისი ჩავარდნის ყველაზე გავრცელებული გზაა.
- სუფთა ტორფში არასოდეს დარგოთ. შეურიეთ: კვლებისთვის ერთი წილი ტორფი ერთ წილ ბაღის მიწაზე ან კომპოსტზე; ქოთნებისთვის მეოთხედი პერლიტიც დაუმატეთ.
- ელოდეთ, რომ pH უკან აიწევს. თბილისის ონკანის წყალი კირს შეიცავს, ამიტომ მჟავე ტორფში ჩარგული ლურჯი მოცვის ქოთანი ერთ სეზონში ნეიტრალურისკენ ბრუნდება. მჟავე ნიადაგის მოყვარულები, სადაც შეგიძლიათ, წვიმის წყლით მორწყეთ და ხელახლა დაამჟავეთ გოგირდით იმ დოზით, რომელსაც ნიადაგის ანალიზი მოგცემთ.
- გამოკვებეთ, რაც მასში იზრდება. ტორფი არაფერს იძლევა. ნელა გამოყოფი სასუქი დარგვისას და თხევადი კვება სეზონის განმავლობაში არჩევითი არ არის.
რა ღირს
ჩვენი მაღაზიის ფასებით ამ ტექსტის დაწერის მომენტში 80 ლიტრი ტორფი 28 ლარია. ეს ტომარა დაახლოებით ოთხ 20 ლიტრიან ქოთანს ავსებს, ან ერთი-სამ პროპორციით შერეული ორი საშუალო ბუჩქის სარგავი ორმოს შევსებას აუმჯობესებს. თუ გეგმა ლურჯი მოცვის მთელი კვალია, თითო მცენარეზე რამდენიმე ტომარა და ამოფენილი, ამაღლებული კვალი დაითვალეთ — ამ ეტაპზე უკვე ღირს, ჯერ ერთად განვიხილოთ.
სანამ იყიდით
გადამწყვეტი კითხვაა, რას ზომავს თქვენი ნიადაგი და არა რას გპირდებათ ტომარა. ნიადაგის ანალიზი გეტყვით pH-სა და კირის შემცველობას, და სწორედ ეს წყვეტს, ტორფი გამოსავალია თუ უბრალოდ ჟესტი. თუ ამ შემოდგომაზე მჟავე ნიადაგის მოყვარულ ბუჩქებს რგავთ, Dr. VERDE-ის სეზონური აგროტექნიკური სამუშაოები ნიადაგის მომზადებას, ორმოს ნარევსა და დარგვას მოიცავს, ხოლო ეზოს მოვლის გეგმა შემდეგ კვებასა და მორწყვას გრაფიკში ინახავს.